Leer een kind eerst om te voelen: daarna kan het leren

Janita VenemaLezing door Janita Venema, ter gelegenheid van de opening van het Kenniscentrum Verrijkend Onderwijs, 14 mei 2015. Janita is bedenker van de PresentChild® methodiek en auteur van het boek ‘Het Fluisterkind’.

‘Wat willen wij dat het onderwijs onze kinderen leert?’ vraagt Janita aan de aanwezigen. Er komen diverse antwoorden: leren nemen van verantwoordelijkheid, leren om zichzelf te zijn, zelfvertrouwen ontwikkelen, respect hebben voor anderen en filosoferen. Deze suggesties blijken naadloos aan te sluiten op de adviezen van het Platform Onderwijs 2032: een adviesorgaan dat meedenkt met het ministerie van Onderwijs over de inrichting van het onderwijs van de toekomst.

“Omdat kleuters zoveel waaromvragen stellen, lijkt het alsof ze klaar zijn om te gaan leren”, stelt Janita. “Maar in feite zijn ze nog volop bezig met de ontwikkeling van hun lichaam. Daar gaat hun aandacht en energie vooral naar toe.” Ze deelt de menselijke ontwikkeling op in drie fases: eerst wordt het lichaam zelfstandig (tot plm. 6-7 jaar), dan volgt het voelen (plm. 12-13 jaar), en als laatste verzelfstandigt het denken. Maar die middelste fase van het voelen wordt in het schoolsysteem eigenlijk overgeslagen.

Leren voelen
De sociaal-emotionele ontwikkeling start zo rond het zesde jaar: dan wordt het kind zich bewust van ‘de grote binnen/buiten vraag’. “Ofwel: hoe verhoudt zich wat binnenin mij gebeurt met wat de buitenwereld vindt en voelt?” Omdat op school het cognitieve voorop staat, is er structureel te weinig aandacht voor het ‘leren voelen’, het sociaal emotionele stuk. Dit wreekt zich vaak later: normale kinderen worden opeens onhandelbaar in hun puberteit en duiken helemaal in de emoties. Of ze worden volwassen maar hebben moeite met hun emoties, zijn niet assertief of juist te overheersend.

Weer ‘gewoon’ gedrag
Het onvermogen van veel kinderen om hun gevoelens te uiten kan leiden tot gedragsproblemen en bijbehorende diagnoses. Daar komt nog iets belangrijks bij, aldus Janita. Ze houdt de zaal een spiegel voor: “Alle mooie suggesties die jullie gaven over wat kinderen moeten leren op school: die willen kinderen ook in jullie als opvoeders en onderwijzers terugzien!” Ze gaat in op de PresentChild-methodiek, waarin ouders en leerkrachten de boodschappen leren vertalen die kinderen voor hun hebben. Hierbij noemt ze enkele voorbeelden waarbij probleemkinderen (inclusief de nodige diagnoses) weer ‘gewoon’ gedrag gingen vertonen toen hun achterliggende boodschap werd herkend.

Juiste leerstijl
Kortom, wie goed wil onderwijzen en opvoeden, zal (de) verbinding moeten hebben en/of herstellen met het kind in zichzelf. Wij mogen eerst ook weer leren voelen, als voorbeeld voor de kinderen. “En als we onze kinderen eerst leren voelen, dan zijn ze op latere leeftijd beter toegerust om mentaal te leren zonder dat dit de gevoelswereld verdrukt.” luidt Janita’s algemene advies aan onderwijsland. “En ook in dat leren heb je weer doeners, voelers en denkers. De juiste leerstijl toepassen bij een kind doet wonderen. Zoals een bevlogen leerkracht zei: ‘Als ik hun hart kan laten zingen, kan ik ze alles leren.’”

Voor meer informatie zie: www.presentchild.com

One thought on

  1. Wow, wat een goed stuk. Precies woordelijk mijn visie voor het programma ZENkids dat ik heb ontwikkeld voor het basisonderwijs en dat steeds meer gaat lopen. Heel fijn deze visie ook elders terug te vinden!!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *